National Library of New Zealand
Harvested by the National Library of New Zealand on: Jul 3 2006 at 4:42:47 GMT
Search boxes and external links may not function. Having trouble viewing this page? Click here
Close Minimize Help
Wayback Machine

New Zealand Department of Internal Affairs : Services : Me Pehea te Tono i Tetahi Uruwhenua Aotearoa Skip to Access Key assignments for this site
Skip to the content of this page
Skip to other pages in this section
Skip to site wide navigation
Skip to links for help with this site
Logo of the New Zealand Department of Internal Affairs

Home

Services

About us

What's new

Legal

Forms

Resources

Other pages in this section

Me Pehea te Tono i Tetahi Uruwhenua Aotearoa

Nga Whakaritenga Whakaahua

Nga Uruwhenua ma te Hunga Tamariki

Te whai kia kaua e kahakina he tamaiti ki tawahi

Nga Uruwhenua kua ngaro, i tahaetia

Te Tuhinga Haere ohorere, ara, te Emergency Travel Document (ETD)

Etahi Atu Ratonga

He panui whai take tonu ki te hunga pupuri uruwhenua o Aotearoa

Me Pehea te Whakapa Mai ki a Matou

Return to top of page Content area

Me Pehea te Tono i Tetahi Uruwhenua Aotearoa


 
Nga tikanga tono
Me matua noho koe hei kirirarau o Aotearoa ki te whiwhi i tetahi uruwhenua Aotearoa i raro i
Te Ture Uruwhenua 1992. Ka whaihanga te Puka Tono Uruwhenua i: Me matua whakautu nga patai katoa o te Puka Tono Uruwhenua mehemea:
  • Koinei te wa tuatahi kua tono uruwhenua koe
  • Kei te hiahia ranei koe kia whakahoutia to uruwhenua o naianei
  • Kua pau ranei te kaha o to uruwhenua
  • Kua ngaro ranei, kua tahaetia ranei to uruwhenua.

Nga Pepa Tautoko
Kaore e hiahiatia kia whakarato ai e te nuinga o nga kaitono uruwhenua wa-tuatahi he tiwhikete Aotearoa whanautanga, marenatanga, hononga a-ture, kirirarautanga ranei, e hapono ana i to ratou ingoa, to ratou mana whiwhi i tetahi uruwhenua Aotearoa.

Heoi, me whakarato pepa tautoko etahi kaitono wa-tuatahi na te mea e whakaatu ana a matou pukete rorohiko i nga whanautanga, marenatanga, hononga a-ture, kirirarautanga ranei o Aotearoa anake. Kia kite ai i etahi atu parongo mo nga pepa me tuku mai e koe, tirohia ki raro nei. Mena e hiahiatia ana kia whakarato pepa tautoko koe, me tuku pepa taketake, kaua nga taruatanga, nga taruatanga kua whakamanahia ranei.

Ko nga kaipupuri uruwhenua Aotearoa o mua, e pirangi ana ki te whakahou i ta ratou uruwhenua Aotearoa whai mana, te mea monehu ranei, me tuku tahi mai ta ratou uruwhenua hou rawa i te taha o te puka tono.


He korero e taunaki ana he Kirirarau koe no Aotearoa

Hei aha te tuku mai i nga tuhinga tautoko mehemea:
  • I whanau mai koe ki Aotearoa, tera ranei
  • He Kirirarau koe no Aotearoa he mea ata Whakawhiwhi rawa, tera ranei
  • He Kirirarau koe no Aotearoa a-Whakapapa, a, i Rehitatia i muri i te 2 Kohi-tatea 1978.
Me matua tuku mai nga tuhinga mehemea:
  • He huarahi ke ano i whiwhi ai koe i te Raraunga o Aotearoa, tera ranei
  • Ko to tono raraunga tuatahi tenei, a, i whanau mai koe i nga Kuki Airani, i Niue, i Tokelau ranei, tera ranei
Ki te hiahiatia, ka tikina atu te tiwhikete kirirarautanga Aotearoa i te
Raraunga.

Mo te roanga atu o nga korero mo nga tuhinga kia tukuna mai, tena whakapa mai ki a matou.

He korero e taunaki ana i te huringa o to ingoa
Hei aha te tuku mai i nga tuhinga tautoko mehemea:
  • Na te marenatanga ki Aotearoa i hurihia ai to ingoa, tera ranei
  • I whanau mai koe ki Aotearoa, a, na te whakapuakitanga a-ture ki Aotearoa i hurihia ai to ingoa.
Me matua tuku mai nga tuhinga mehemea:
  • Na te marenatanga ki waho o Aotearoa i hurihia ai to ingoa, tera ranei
  • I whanau mai koe ki Aotearoa, engari i hurihia to ingoa ki waho o Aotearoa, tera ranei
  • I whanau mai koe ki waho o Aotearoa, a, i hurihia to ingoa, ki roto, ki waho ranei o Aotearoa.
Ki te hiahiatia, ka tikina atu nga tiwhikete Aotearoa mo nga whanautanga, nga marenatanga me nga hononga a-ture i
Whanautanga, Matenga, Marenatanga.

Mo te roanga atu o nga korero mo nga tuhinga kia tukuna mai, tena whakapa mai ki a matou.


He korero e taunaki ana i to tuakiri
Me tono koe i tetahi tangata e mohio ana ki a koe kia ata tautohu i a koe i roto i te puka tono, kia tautohu ano i o whakaahua. Ka kiia tenei tangata ko to kaitaunaki, a, me eke ia ki nga paearu e whakaahuatia ana i raro nei.

Kaore e whakaaetia he kaitaunaki mehemea:
  • he whanaunga ia nou
  • ko ia to hoa rangatira
  • kei te noho tahi korua ki te kainga kotahi
Me eke te kaitaunaki ki enei paearu katoa:
  • kia 16 tau neke atu ranei te pakeke
  • kia whai uruwhenua ia o Aotearoa ia (me uruwhenua e whai mana tonu ana, a, me homai te tatai o tana uruwhenua)
  • kua mohio ia ki te tangata e tono uruwhenua ana mo te 12 marama neke atu (mai i tana whanautanga ranei mehemea he tamaiti kaore ano kia 12 marama te pakeke)
  • he tau waea tana e taea ai a ia te whakapa atu i nga haora awatea
  • ka watea ia ki te whakautu waea i nga haora mahi
  • ka whakaae ia ki te whakaatu i etahi korero whaiaro mona, pera i tana ra whanau me tana wahi noho.
Ko ta te kaitaunaki:
  • he whakaki i te wharangi Taunakitanga Tuakiri - nona ake te ringa tuhi
  • he tuhi i te roanga atu o te ingoa o te tangata e tono uruwhenua ana ki muri o tetahi o nga whakaahua o te kaitono; me tuhi ano te ra, a, me haina ki tona ake ingoa.
Ki te kore e kitea he kaitaunaki mou, he uruwhenua o Aotearoa tana e whai mana tonu ana, kowhiria tetahi o nga momo tangata e whai ake nei - ko ia hei kaitaunaki mou. Otira, me eke ano taua tangata ki era atu paearu katoa e tohua ana i runga ake nei.
  • he Roia
  • he Kaiwhakawa Tumatanui
  • he Pirihimana Whaimana
  • te Rangatira o te Kaitono (i tana mahi)
  • he Minita no tetahi hahi
  • he Pouako
  • he Takuta
  • he Kaumatua

Whakaahua
Kia rua nga whakaahua me whakawhiwhia e nga kaitono katoa tae atu ki nga pepe. Ahakoa aha, me tino rite aua whakaahua e rua. Me ata titirohia kaore i takakinotia e te tepara, te pine, rawhi pepa, te pokaitanga, te waituhi ranei, te aha, te aha.

Me penei hoki nga whakaahua, ara:
  • No na noa nei, a, me kaua te tawhito e iti iho i te ono marama
  • Me kitea katoatia a mua o te kanohi, te mahunga, a mua hoki o nga pokohiwi - ko nga whatu e titiro tika tonu ana ki te kamera, e tuwhera tonu ano hoki me te mahunga e tu tika ana
  • Me kaua rawa he potae, he tipare, he mea ranei e maua ki te mahunga. Mehemea na tetahi take whakapono, take rongoa ranei koe i mau ai i enei, tuhia koatia te take ki roto i te Whakapuakanga A-Ture o te puka tono uruwhenua
  • Mo nga tono katoa, me kitea maramatia nga ahuatanga o te kanohi, o raro o te kauwae ki runga o te rae, a, me nga taha hoki e rua.
  • Me kaua te mohiti ra. Pai tonu te mau mohiti ahua pango engari me kitea tonu nga whatu. Me kaua he marama whakaata e piata mai i runga i nga mohiti. Me Tangohia atu nga mohiti he matotoru, he taumaha ranei nga anga.
  • Me pono marika mai te ahua o te pakoko, me kaua e whakarerekengia
  • Me maheahea, me koi, me arotahi, me iti rawa te marama e piata mai ana i te kanohi
  • Me momore noa, me mama noa te tae o muri (kauaka te ma, te pango ranei), a, me kaua hoki he ataarangi e kitea i muri
  • Me teitei te kounga o te tae e whakaatu mai ana i nga kauruku tuturu o te kiri (kaore hoki he whakaahua pango, he whakaahua ma e whakaaetia)
  • Me tahia ki te pepa whakaahua o te kounga teitei, ki te kiriata tae ohotata, a, ki te pepa puia piata iti. Ko te mea nui rawa atu, ko te whiwhi purere ta he teitei rawa atu nga punaha engari ia me whai tonu nga purere ta i nga punaha teitei rawa
  • Me kaua e ta ma te purere ink jet ki te pepa he piata teitei, ki te pepa puia matotoru ranei
  • Me titiro noa mai te tangata e whakaahuatia ana, me kopi te waha
  • Me puare tonu nga whatu, he marama ki te kite atu, otira kaua te kanohi, nga whatu ranei e hunaia e te makawe
  • Me 45mm te teitei, me 35mm te whanui ake o te whakaahua
  • Me noho te mahunga ki te 80 orau (36mm) te nuinga rawa, heke iho ki te 70 orau (32mm) te itinga rawa o te whakaahua)
Ko te kaiwhakaatu e whakaingoa ana i te kaitono o te puka tono, me tuhi ia i te ingoa katoa o te kaitono ki muri o tetahi whakaahua, ka haina ai ki tona ake ingoa me te tuhi i te ra i hainatia ai taua whakaahua. Me matua oti tenei i te kaiwhakaatu.

E kite ai i etahi atu parongo mo nga whakaritenga e pa ana ki nga whakaahua uruwhenua tirohia
Whakaritenga Whakaahua.


Ki te tono koe mai i waho o Aotearoa
Mena kei te noho koe i tawahi, ka taea te tono i tetahi uruwhenua i a matou tari i
Poihakena, i Ranana, i Te Whanganui-a-Tara ranei. Me whakamahi e koe te puka e hangai ana ki te wahi kei reira te tari e tukua ai e koe te tono:

Te Whanganui-a-Tara: Te tono Uruwhenua Aotearoa ina tapaetia i Aotearoa (PAS1).

Poihakena: Te tono Uruwhenua Aotearoa ina tapaetia i Ahitereiria (PAS1A).

Ranana: Te tono Uruwhenua Aotearoa ina tapaetia i Piritene Nui (PAS1UK). Tirohia te tuku uruwhenua ki tawahi mai i te tari i Ranana mo etahi atu parongo e pa ana ki te kowhiringa me nga utu mo te tuku uruwhenua ki tawahi.


Nga Utu Tono

Me matua utu nga utu katoa ki te moni o te whenua e tuku ai koe i to tono kia whaihangatia. Kaua e tuku moni ma te mera. Kia kite ai i nga nuinga whakahuri moni, tirohia te Whakahuri Moni (titiro koa ki ta matou whakakape). Me whakau i te utu me utu ma te arohi i nga ripanga kei raro nei.

Ki te tapaetia i Aotearoa
Ratonga 10 Ra
(Utu mo teTono)
Ratonga 3 Ra
(Utu mo te Tono)
Ratonga Ohotata
PakekeNZ$150.00NZ$300.00NZ$650.00
Tamariki (kei raro i te 16 tau)NZ$80.00NZ$230.00NZ$580.00

Ka taea te utu ma te kari nama (ma Visa, Mastercard, Bankcard ranei), ma te haki, ma te ota moni ranei. Tuhia te ingoa o te 'Department of Internal Affairs' hei kaiwhiwhi moni ki runga i te haki, te ota moni ranei. Kaua e tuku moni mai ma te mera.

Mena ka kowhiri koe ki te tuku mai i to tono ki Aotearoa kia tukatukatia, me utu mai koe ma te moni o Aotearoa. Ka taea te utu ma te kari nama (kaore i te pai nga kari o AMEX, o Diners ranei), ma te haki whakamahi putea peke kei peke ke, ma te haki peke ranei i roto i nga tara o Aotearoa mai i tetahi peke o Aotearoa.

Ki te tapaetia i Ahitereiria
Ratonga 10 Ra
(Utu mo teTono)
Ratonga 3 Ra
(Utu mo te Tono)
Ratonga Ohotata
PakekeA$162.00A$324.00A$622.00
Tamariki (kei raro i te 16 tau)A$83.00A$245.00A$543.00

Ka taea te utu ma te kari nama (ma Visa, Mastercard, Bankcard ranei), ma te haki, ma te ota moni ranei. Tuhia te ingoa o te 'Department of Internal Affairs' hei kaiwhiwhi moni ki runga i te haki, te ota moni ranei. E kore e whakaaetia kia utua nga ratonga kohukihuki, nga ratonga ohotata ma te haki whaiaro. Kaua e tuku moni mai ma te mera.

Ki te tapaetia i Piritene Nui
Ratonga 10 Ra
(Utu mo teTono)
Ratonga 3 Ra
(Utu mo te Tono)
Ratonga Ohotata
PakekeGBP62.00GBP124.00GBP237.00
Tamariki (kei raro i te 16 tau)GBP32.00GBP94.00GBP207.00

Ka taea te utu ma te Visa, te Mastercard, te Switch, te Solo, te haki, te ota moni ranei. Tuhia te ingoa o te 'Department of Internal Affairs' hei kaiwhiwhi moni ki runga i te haki, te ota moni ranei. E kore e whakaaetia kia utua nga ratonga kohukihuki, nga ratonga ohotata ma te haki whaiaro. Kaua e tuku moni mai ma te mera.

Mena ka kowhiri koe ki te tuku mai i to tono ki Ranana kia tukatukatia, ka taea te utu ma te kari nama (kaore i te pai nga kari o AMEX, o Diners ranei), ma te haki whakamahi putea peke kei peke ke, ma te haki peke ranei i roto i nga Pauna Piritene Nui mai i tetahi peke. Tirohia
te tuku uruwhenua ki tawahi mai i te tari i Ranana mo etahi atu parongo e pa ana ki te kowhiringa me nga utu mo te tuku uruwhenua ki tawahi.


Nga Parongo Whanui mo nga Utu

Te Utu Ratonga Whawhai
Tera ka mukua atu, ka whakahokia atu ranei te utu whawhai ki te takoto mai he tuhinga taunaki mai i te takuta, te hohipera, te pirihimana ranei e whakaatu ana ko te matenga o te tangata, ko tetahi mauiui kino ranei te take e hiahia ana te kaitono ki te rere ki tawahi.

Te Utu Ratonga Ohotata
Tera ka mukua atu, ka whakahokia atu ranei te utu ohotata ki te takoto mai he tuhinga taunaki mai i te takuta, te hohipera, te pirihimana ranei e whakaatu ana ko te matenga o te tangata, ko tetahi mauiui kino ranei te take e hiahia ana te kaitono ki te rere ki tawahi. Kotahi anake te utu ohotata mo tetahi tira e tono uruwhenua ana i te wa kotahi.

Te Utu Whaihanga ki nga Tari Whakawhanaunga Whenua Ke no Aotearoa
Ki te pirangi koe ki te tuku i to tono uruwhenua, o tono uruwhenua ranei, ki Aotearoa, ki Poihakena, ki Ranana ranei ma tetahi Tari
Manatu Aorere Aotearoa (MFAT), me utu i te utu whaihanga tapiri o te NZ$50.00. Kei tua atu te utu whaihanga i te utu tono uruwhenua e tika ana. Mana ano e utu te whakahokinga uruwhenua ma te Peke Aorere ki te Tari, te tikinga atu ano e te kaitono.

Kotahi te utu whaihanga, te utu whakahaere hoki mo ia whanau, ropu ranei.


Nga Utunga ki nga Tari Whakawhanaunga Whenua Ke
Mena kei te tuku koe i to tono ki tetahi Tari Aorere Aotearoa, ka taea te utu ma te haki whakamahi putea peke kei peke ke, ma te haki peke ranei kei runga ko te ingoa o te Tari Aorere Aotearoa e tukuna ai to tono. Ka taea te utu ma te kari nama (ma Mastercard, Bankcard, Visa ranei). Ka taea hoki te utu ki te moni uka mena kei te tapae a-tinana koe i to tono (kaua e tuku moni mai ma te mera).

Nga haki kua whakakahoretia
Mena ka whakakahoretia tetahi haki e te peke, ka noho nama te kaitono mo nga utunga ka whakapipia e Te Tari Taiwhenua ki te whiwhi tuturu i taua utu. Kei roto pea i aua utu tapiri ko nga utu whaitake ki te peke me te kaikohi nama. Ki te mea kahore i utua nga utu e hiahiatia ana mo tetahi uruwhenua kua oti te tuku atu, tera pea ka whakakahoretia te mana o taua uruwhenua.


Nga Puka Tono
Kia taea ai e koe te tiki atu me te ta i nga puka tono uruwhenua i tenei pae tukutuku, ko te tikanga kia whakauru ketia e koe te Adobe Acrobat Reader ki to rorohiko. Ka taea tenei te tiki atu i te
pae tukutuku Adobe.

Ina mutu te tiki atu me te ta i te puka, whakaurua nga parongo e hiahiatia ana ki te pene, ka tuku ai i te taha o nga mea tapiri kua oti te whakarite, ki te Tari Uruwhenua. Kia mohio tonu, me whakaki nga puka tono ki tou ake ringa. Kaore te Tari Uruwhenua e tukatuka i nga puka i oti i runga rorohiko. Ka watea nga tanga o nga puka i te Tari Uruwhenua.

Site map

Search

Help

Contact us

Email us

Govt.nz

Return to top of page

Last updated: 22/05/2006