National Library of New Zealand
Harvested by the National Library of New Zealand on: Jul 3 2006 at 4:42:47 GMT
Search boxes and external links may not function. Having trouble viewing this page? Click here
Close Minimize Help
Wayback Machine

New Zealand Department of Internal Affairs : Services : Te Raraunga ki Aotearoa a-Whakapapa Skip to Access Key assignments for this site
Skip to the content of this page
Skip to other pages in this section
Skip to site wide navigation
Skip to links for help with this site
Logo of the New Zealand Department of Internal Affairs

Home

Services

About us

What's new

Legal

Forms

Resources

Other pages in this section

Nga Whakaritenga mo te Raraunga ki Aotearoa

Te Raraunga ki Aotearoa a-Whakapapa

Nga Whakaritenga Whanui mo te Whakawhiwhinga i te Raraunga o Aotearoa

Etahi atu Tuahua Whakawhiwhi i te Raraunga o Aotearoa

Me Pehea te Tono mo te Whakawhiwhinga i te Raraunga o Aotearoa

Nga Hui Whakamana Raraunga

Te Rarangi Patai Auau mo te Whakawhiwhinga i te Raraunga

Te Whakakahoretanga me te Whakatuturutanga Raraunga o Aotearoa

Nga Utu me nga Puka Tono Raraunga

Nga Panui Hira

Me Pehea te Whakapa Mai ki a Matou

Return to top of page Content area

Te Raraunga ki Aotearoa a-Whakapapa



Mehemea i whanau koe ki waho o Aotearoa i te 1 Kohi-tatea 1978, i muri ranei i taua ra, a, he kirirarau tetahi o o matua i te wa i whanau ai koe, engari kaua a-whakapapa, tera pea ka kiia koe he kirirarau no Aotearoa a-whakapapa. Tirohia nga mokamoka i raro nei mo:

He korero atu ano

Te whakamarama i te korero he kirirarau no Aotearoa engari 'kaua a-whakapapa'
Ko te tikanga, he kirirarau no Aotearoa te tangata otira 'kaua a-whakapapa' mehemea i whanau mai ia ki Aotearoa, mehemea ranei:
  • he mea whangai ia ki Aotearoa, e tetahi tangata o Aotearoa
  • i ata whakawhiwhia ki a ia te raraunga o Aotearoa
  • i whanau ia ki waho o Aotearoa i te 1 Kohi-tatea 1978, i muri mai ranei i taua ra, a, he kirirarau tetahi o ana matua e mahi ana ma Aotearoa i tawahi
  • he pononga no Ingarangi, a, i whanau i mua mai o te 1 o Kohi-tatea 1949, a, he:
    • i noho maori mai ki Aotearoa mo te katoa o te tau 1948, i
    • i riro hei kirirarau ranei o Aotearoa i mua i te 1949, i
    • i whanau ranei ki Hamoa i mua i te 1949, i
    • i marenahia ranei ki tetahi tangata i aunoa tana noho hei kirirarau o Aotearoa i te 1 Kohi-tatea 1949.

Ki te kore koe e mohio mehemea he kirirarau no Aotearoa koe, o matua ranei, otira kaua a-whakapapa, ki te hiahia ranei koe ki te roanga atu o nga korero mo te noho kirirarau otira kaua a-whakapapa, tena
whakapa mai ki a matou.

Me pehea te Rehita i te Raraunga Kawaitanga
Kia rehita ai i to raraunga kawaitanga me matua:
Ko te wa e pau ki te tukatuka i te rehitatanga raraunga kawaitanga ko nga ra mahi e 20 i muri i te whiwhinga o tetahi tono i tika te whakaoti.

Nga Pepa Whai Mana e Hiahiatia ana
Kaore he tikanga kia whakarato te nuinga o nga kaitono raraunga kawaitanga i etahi pepa tautoko pera i nga tiwhikete marena, tiwhikete hononga a-ture, tiwhikete whanautanga ranei a te matua e korerotia ana i roto i te tono, hei hapono i te tono raraunga kawaitanga o Aotearoa. I nga wa KATOA e hiahiatia ana te tiwhikete whanautanga o te kaitono e rehitatia ana. Ata whakaritea koa nga pepa whai mana e hiahiatia ana kei raro nei, whakapa mai ranei
ki a matou ki te tono i etahi atu parongo.

Me matua whakarato koe i nga pepa whai mana taketake (kia kaua he taruatanga ). Mehemea kua whai pepa tono koe e ki ana me whakarato koe i nga pepa whai mana o nga matua i roto i te tono, me matua whakarato i aua pepa. Engari, ka taea ketia e koe te tiki atu i tetahi puka hou, te whakapa mai ki a matou ranei, ki te tono kia tukuna atu he puka hou ki a koe.

Te tiwhikete whanautanga a te kaitono
I nga wa KATOA me whakarato koe i te tiwhikete whanautanga o te tangata e rehitatia ana (tera e whakaatu ana i nga mokamoka e pa ana ki nga matua).

Te uruwhenua a te kaitono
Kei tua atu i nga pepa whai mana me rau atu ki te puka tono, me whakarato nga kaitono katoa e 5 nga tau, neke atu ranei, i ta ratou uruwhenua hou rawa.
Whakapa mai ki a matou ki te tono i etahi atu parongo.

Te Hapono Raraunga o te Matua o te Tono
Kaore he tikanga, kia tukuna mai e koe he pepa whai mana mehemea te matua o te tono:
  • I whanau mai ki Aotearoa;
  • I whakawhiwhia ranei ki a ia te raraunga o Aotearoa;
  • Kua whai whakamanatanga rereke ranei mo tona raraunga o Aotearoa.
Ko te tikanga, me tuku koe i nga pepa whai mana mehemea:
  • I whanau te matua o te tono ki nga Kuki Airani, ki Niue, ki Tokerau ranei.
Te Hapono o te Marenatanga, o te Hononga a-Ture mo te Matua, mo te Kaitono ranei
Kaore he tikanga kia tuku mai koe i nga pepa whai mana mehemea:
  • I marena te matua o te tono, te kaitono ranei, ki Aotearoa;
  • I uru atu ranei te matua o te tono, te kaitono ranei ki roto i tetahi hononga a-ture ki Aotearoa.
Ko te tikanga, me tuku mai koe i nga pepa whai mana mehemea:
Te whakarereketanga o te ingoa o te matua, o te kaitono ranei, ma te whakapuakanga a-ture, ma te panuitanga whanui ranei
Kaore he tikanga, kia tukua mai e koe he pepa whai mana mehemea:
  • I whanau te matua o te tono, te kaitono ranei ki Aotearoa, a, i whakarereke i tona ingoa ki Aotearoa.
Ko te tikanga, me tuku mai koe i nga pepa whai mana mehemea:
  • I whanau te matua o te tono, te kaitono ranei ki Aotearoa, a, i whakarereke i tona ingoa ki waho o Aotearoa;
  • I whanau te matua o te tono, te kaitono ranei ki waho o Aotearoa, a, i whakarereke i tona ingoa ki roto, ki waho ranei o Aotearoa.
Te Whakahau Taurima
E hiahiatia ana tenei i nga wa i taurimatia ai te tangata e rehitatia ana ki waho o Aotearoa.

Nga Whakaaetanga a-Pukapuka o te Matuatanga
E hiahiatia ana enei i nga wa e tonoa ai te raraunga o Aotearoa ma te kawai o te matua tane, i nga wa hoki kaore i marena, kaore ranei i hono a-turetia nga matua o te kaitono (
he hononga whai mana ki Aotearoa) i te wa i whanau ai te kaitono.

Nga Uruwhenua Whai Mana o nga Matua e Rua
E hiahiatia ana anake enei i nga wa me whakaoti nga whakaaetanga a-pukapuka o te matuatanga.

Te Whakatuturu ko wai te Papa mo nga Whainga Raraunga ki Aotearoa

Ko 'te whakatuturu ko wai te papa', he korero ture mo te whakatau ko wai te papa tuturu o tetahi tamaiti i raro i nga ture o Aotearoa.

Mehemea e ki ana koe he kirirarau koe no Aotearoa a-whakapapa i te taha o to whaea, hei aha te whakatuturu ko wai te papa. Heoi ano, ki te kore e ata whakaaetia ko wai te papa, kaore e tapiria te ingoa o to papa ki nga mauranga mou.

Mehemea e ki ana koe he kirirarau koe no Aotearoa a-whakapapa i te taha o to papa, a kati, me mohio rawa matou ko wai to papa tuturu. I te nuinga o te wa, ko to papa te tangata e whakaarohia ana ko ia te hoa rangatira o to whaea i te wa i whanau ai koe.

Mehemea i whanau koe i Ahitereiria, i Whiti, i Peritene Nui ranei, mehemea kaore o matua i marena, kaore ranei i roto i tetahi hononga a-ture (
he mea whai mana ki Aotearoa) i te wa i whanau ai koe, ma te ingoa o to matua tane i runga i to tiwhikete whanau te matuatanga e whakatau. Mehemea kaore i whakaingoatia to matua tane i runga i to tiwhikete whanau, mehemea ranei i whanau koe ki whenua ke, ko te tikanga ia ka whakatauria te matuatanga ma te whakaotinga a o matua i nga puka whakaaetanga a-pukapuka o te matuatanga.

Me whakarato hoki i nga uruwhenua a o matua e rua.

Nga Utu Tono

Te Rehitatanga o te Raraunga o Aotearoa ma te Kawaitanga (mehemea ka tukatuka ki Aotearoa)NZ$200.00
Te Rehitatanga o te Raraunga o Aotearoa ma te Kawaitanga (mehemea ka tukatuka ki Poihakena)A$180.00
Te Rehitatanga o te Raraunga o Aotearoa ma te Kawaitanga (mehemea ka tukatuka ki Ranana)GBP73.00

Me tuku mai te utu i te taha o te tono. Ko ta matou tutohu, kaua e tuku moni uka mai ma te mera.

Mehemea kei tawahi koe e tono mai ana, mehemea kei te pirangi hoki kia whakahoki matou i au pepa whai mana ma te karere,
whakapa mai ki a matou kia mohio ki te utu karere o naianei.

Nga huarahi utu:
  • Te Kari Taurewa - Ka taea te whakamahi te Visa, te Bankcard, te Mastercard ranei. Kaore he wahanga mo te utu a-kari taurewa i etahi o a matou puka tono. Mehemea he pera te ahua o tau na puka tono, tena hopukina he puka utu a-kari taurewa ki to rorohiko, ka tuku mai i te taha o to tono.
  • Ki te Haki Whaiaro - Me utu nga haki whaiaro ki nga tara o Aotearoa, a, kia tangohia i tetahi putea peke o Aotearoa. Ko te ingoa kia tuhia ki runga i te haki, ko 'Te Tari Taiwhenua/Department of Internal Affairs'.
  • Ki te Haki Peke - Me utu nga haki peke ki nga tara o Aotearoa, a, kia tangohia i tetahi putea peke o Aotearoa. Ko te ingoa kia tuhia ki runga i te haki, ko 'Te Tari Taiwhenua/Department of Internal Affairs'.
  • Ota Moni - Ka hokona nga ota moni i nga toa Poutapeta o Aotearoa (New Zealand Post). Whakaritea nga ota moni hei utunga ki te 'Tari Taiwhenua'.
  • EFTPOS/Moni Uka - Ka taea e koe te utu ma te EFTPOS, ma te moni uka ranei, ki te peka mai koe ki tetahi o o matou tari.

Nga Puka Tono
Tirohia koa nga hononga tiki kei raro nei. Mutu mai to tiki atu i te puka kia noho ai i roto i tau rorohiko, ka taea e koe te puka te ta, te whakaoti ki te pene, me te whakahoki i te taha o nga pepa tautoko, ki to matou tari.

He Adobe Acrobat (.pdf) te takotoranga o nga puka tono kei tenei pae tukutuku. Ko te tikanga, kia noho ke te Adobe Acrobat Reader i roto i to rorohiko ki te kite, ki te tiki atu ranei i te puka. Ka taea e koe tetahi kape koreutu o te Adobe Acrobat Reader te tiki atu i te
pae tukutuku Adobe.

Engari, e watea ke ana he tanga o aua puka i te Tari Raraunga.

Site map

Search

Help

Contact us

Email us

Govt.nz

Return to top of page

Last updated: 19/06/2006